Składki ZUS musi opłacać każdy – osoba pracująca na etacie, na umowie zleceniu, na umowie o dzieło, przedsiębiorca. Jest to dosyć duże obciążenie dla pracownika, ale też dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą, szczególnie na początku funkcjonowania. Często zdarza się tak, że przychody nie są jeszcze duże, podczas gdy składki ZUS opłacać trzeba już od pierwszego miesiąca prowadzenia działalności. Na szczęście jest kilka możliwości, dzięki którym możemy płacić mniejsze składki ZUS.
Możemy mówić o następujących ulgach:
- ulga na start,
- preferencyjne składki ZUS,
- mały ZUS+,
- działalność nieewidencjonowana – jeśli nie chcemy zakładać działalności gospodarczej.
Ulga na start
Jest to pierwsza z możliwości, którą wybrać może przedsiębiorca rozpoczynający działalność gospodarczą. Jest to ulga, dzięki której możemy płacić znacznie mniejsze obciążenia z tytułu ZUS przez pierwszych pełnych 6 miesięcy prowadzenia działalności. Dla wielu osób to bardzo korzystna ulga, ale ma też swoje wady.
Korzystając z tej ulgi, zwolnieni jesteśmy całkowicie z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, co oznacza, że opłacamy tylko i wyłącznie składkę zdrowotną.
Ulga ta jest dla osób, które:
- podejmują działalność gospodarczą pierwszy raz, albo też po przerwie, która trwała co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych od jej zamknięcia lub zawieszenia,
- nie podejmują się pracy dla byłego pracodawcy w takim samym zakresie, jak wcześniej, gdy pozostawali z nim w stosunku pracy podczas obecnego lub poprzedniego roku kalendarzowego.
Jak wspomniano wcześniej, ulga ta obejmuje zakres pierwszych 6 pełnych miesięcy prowadzenia działalności, tzn., jeśli zakładamy działalność innego dnia, niż 1-szy dzień miesiąca, wtedy okres ulgi liczymy dopiero od kolejnego miesiąca kalendarzowego (np. jeśli założenie działalności nastąpiło w dn. 02.04.2025. r., ulgę możemy uwzględnić za miesiące kwiecień-październik, kwiecień jest w tym przypadku miesiącem niepełnym).
Trzeba pamiętać także, że zawieszenie działalności w trakcie trwania ulgi na start nie przerywa jej trwania, co znaczy, że nie ulega ona przedłużeniu o ten okres. Jesteśmy więc „stratni” o ten czas.
Wada: Nie opłacamy składek na ubezpieczenia społeczne, co oznacza też, że nie jesteśmy objęci tymi świadczeniami. W związku z tym, nie otrzymamy świadczeń z tytułu np. zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego czy też nie otrzymamy świadczenia rehabilitacyjnego, świadczenia w przypadku wypadku przy pracy, czy choroby zawodowej. Z powodu nie opłacania składek emerytalnej oraz rentowej, czas ten nie będzie też wzięty pod uwagę przy ustalaniu wysokości emerytury lub prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Należy zatem zastanowić się indywidualnie czy ta ulga będzie dla Nas odpowiednia i czy jesteśmy w stanie pójść na pewne ustępstwa w tej kwestii.
Trzeba też wiedzieć, że ulga na start jest ulgą dobrowolną, tj. nie musimy z niej korzystać, jeśli jest Nam to nie na rękę. Zamiast tego możemy od razu skorzystać z preferencyjnych składek ZUS, o czym poniżej.
Składki preferencyjne ZUS
Z preferencji tej mamy możliwość skorzystania po zakończeniu okresu korzystania z ulgi na start lub też od razu po założeniu działalności, gdy ulga na start nie jest dla Nas pożądaną opcją. Jest to ulga, dzięki której możemy płacić znacznie mniejsze obciążenia z tytułu ZUS przez pierwszych pełnych 24 miesięcy prowadzenia działalności. Pełne miesiące liczy się tak samo, jak w przypadku opisywanej wcześniej ulgi na start.
Ulga ta jest dla osób (podobnie, jak w przypadku ulgi na start), które:
- podejmują działalność gospodarczą pierwszy raz, albo też po przerwie, która trwała co najmniej 60 miesięcy kalendarzowych od jej zamknięcia lub zawieszenia,
- nie podejmują się pracy dla byłego pracodawcy w takim samym zakresie, jak wcześniej, gdy pozostawali z nim w stosunku pracy podczas obecnego lub poprzedniego roku kalendarzowego.
W tym przypadku płacimy zarówno składki społeczne, jak i składkę zdrowotną, przy czym składki społecznie naliczane są w stałej wysokości nie niższej niż 30% minimalnego wynagrodzenia (w roku 2025 ta obniżona podstawa wynosi 30% z kwoty 4 666 zł, tj. 1 399,80 zł).
Można także dobrowolnie zadeklarować wyższą podstawę.
Tutaj także trzeba pamiętać, że zawieszenie działalności w trakcie trwania ulgi nie przerywa jej trwania, co znaczy, że nie ulega ona przedłużeniu o ten okres.
Wada: W przypadku składek preferencyjnych mamy prawo otrzymać świadczenia z ubezpieczenia chorobowego (jeśli ta dobrowolna składka będzie opłacana), wypadkowego, emerytalnego i rentowego, jednak musimy pamiętać, że opłacamy składki w niższej wartości, co znaczy, że świadczenia te także będą miały niższą wartość.
W opisywanym przypadku również należy przeanalizować czy ta ulga będzie dla Nas odpowiednia i czy jesteśmy w stanie pójść na pewne ustępstwa w tej kwestii (niższe świadczenia).
Trzeba też wiedzieć, że opłacanie preferencyjnych składek jest dobrowolne, tj. nie musimy korzystać z tej opcji, jeśli jest to dla Nas niekorzystne. Zamiast tego możemy skorzystać z małego ZUS+.
Mały ZUS+ 
Z małego ZUS+ możemy skorzystać w przypadku, gdy wcześniej korzystaliśmy z ulgi na start oraz preferencyjnych składek ZUS, jednak nie możemy z niego skorzystać w pierwszym roku prowadzenia działalności gospodarczej.
Z tej ulgi korzystać możemy przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności.
Dzięki tej uldze, opłacamy składki społeczne od podstawy ustalonej proporcjonalnie do uzyskanego dochodu z działalności gospodarczej. Podstawa ta zależy od dochodu osiągniętego w poprzednim roku i ustalana jest raz w roku.
Trzeba spełnić jednak następujące warunki:
- należy prowadzić działalność gospodarczą, zarejestrowaną w CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) lub też być wspólnikiem spółki cywilnej,
- prowadzić ww. działalność w poprzednim roku kalendarzowym przez okres nie krótszy, niż 60 dni kalendarzowych,
- przychód z działalności gospodarczej za poprzedni rok nie może przekroczyć wartości 120 tys. zł (przychód ten pomniejszamy proporcjonalnie o miesiące, w których nie prowadziliśmy działalności gospodarczej).
Są też pewne ograniczenia, kiedy nie można skorzystać z tej ulgi:
- w poprzednim roku kalendarzowym rozliczano się za pomocą karty podatkowej i korzystano ze zwolnienia z VAT,
- w poprzednim roku kalendarzowym podlegano ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności,
- jeśli spełnione są warunki do skorzystania z preferencyjnych składek ZUS,
- gdy wykonuje się pracę dla byłego pracodawcy w takim samym zakresie, jak wcześniej, gdy pozostawało z nim w stosunku pracy podczas obecnego lub poprzedniego roku kalendarzowego,
- w poprzednim roku prowadzono działalność jako twórca, artysta, osoba wykonująca wolny zawód, wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej, jednoosobowej sp. z o.o. lub też prowadzono publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.
Wada: W przypadku małego ZUS+ mamy prawo otrzymać świadczenia z ubezpieczeń społecznych, jednak musimy pamiętać, że opłacamy składki w niższej wartości, co znaczy, że świadczenia te także będą miały niższą wartość.
Korzystanie z małego ZUS+ jest dobrowolne, tj. nie musimy korzystać z tej opcji, jeśli jest to dla Nas w jakimś stopniu niekorzystne.
Działalność nieewidencjonowana
Działalność nieewidencjonowana to korzystna forma pozwalająca uzyskiwać przychody przez osoby fizyczne bez konieczności rejestrowania działalności gospodarczej. Brak rejestracji oznacza brak wpisu do CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej). Można w tej sposób uzyskiwać przychody nie przekraczające w żadnym z miesięcy wartości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w roku 2025 to kwota 3 499,50 zł).
Występuje pewne ograniczenie, kiedy nie można skorzystać z tej ulgi:
– w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzona była działalność gospodarcza (chyba, że przez cały ten okres była zawieszona).
Wada: Taka forma zarobku oznacza, że nie występuje konieczność opłacania składek na ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne. Oznacza to także, że nie możemy korzystać z tych świadczeń. Nie mamy ochrony w razie choroby, macierzyństwa, wypadku przy pracy. Z powodu nie opłacania składek emerytalnej oraz rentowej, czas ten nie będzie też wzięty pod uwagę przy ustalaniu wysokości emerytury lub prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Ubezpieczenie zdrowotne
Pamiętajmy, że preferencje wynikające z ulgi na start, preferencyjnego ZUS czy małego ZUS+ nie dotyczą składek zdrowotnych, które opłacać należy obowiązkowo.
Jak widzimy, istnieje kilka sposobów na obniżenie obciążeń wynikających z płatności składek ZUS. Wybór odpowiedniej preferencji to bardzo ważna decyzja, którą należy podjąć na samym początku, już przy zakładaniu działalności gospodarczej. Należy bardzo dobrze przeanalizować dane na temat przewidywanych dochodów, rodzaju prowadzonej działalności. W oparciu m.in. o te dane należy przeprowadzić wnikliwą analizę w przypadku której ulgi płacone obciążenia z tytułu ZUS będą najniższe i najbardziej korzystniejsze. Jeśli występują jakiekolwiek wątpliwości, najlepszym rozwiązaniem będzie skontaktowanie się z odpowiednim biurem rachunkowym, które rzetelnie doradzi w tym wyborze. W biurze rachunkowym LUNA TAX znajdą Państwo pomoc w tej kwestii. Zapraszamy do współpracy oraz do zapoznania się z ofertą dotyczącą naszych usług.
